|
| 1 | +"""Accelerated Failure Time (AFT) parametric survival models. |
| 2 | +
|
| 3 | +AFT models the **log survival time** directly as a linear function: |
| 4 | +
|
| 5 | + log T_i = X_i β + σ ε_i |
| 6 | +
|
| 7 | +where the distribution of ε determines the family: |
| 8 | +
|
| 9 | +- **exponential**: ε ~ standard extreme-value (Gumbel) |
| 10 | +- **weibull**: ε ~ standard extreme-value (Gumbel) |
| 11 | +- **lognormal**: ε ~ N(0,1) |
| 12 | +- **loglogistic**: ε ~ standard logistic |
| 13 | +
|
| 14 | +Estimation is by maximum likelihood with right-censoring. |
| 15 | +
|
| 16 | +References |
| 17 | +---------- |
| 18 | +Kalbfleisch, J.D. & Prentice, R.L. (2002). *The Statistical Analysis |
| 19 | + of Failure Time Data*, 2nd ed. Wiley. |
| 20 | +Klein, J.P. & Moeschberger, M.L. (2003). *Survival Analysis: |
| 21 | + Techniques for Censored and Truncated Data*, 2nd ed. Springer. |
| 22 | +""" |
| 23 | +from __future__ import annotations |
| 24 | + |
| 25 | +from dataclasses import dataclass |
| 26 | +from typing import List, Literal |
| 27 | + |
| 28 | +import numpy as np |
| 29 | +import pandas as pd |
| 30 | +from scipy import stats as sp_stats |
| 31 | +from scipy.optimize import minimize |
| 32 | + |
| 33 | +from .models import _parse_formula |
| 34 | + |
| 35 | + |
| 36 | +AFTFamily = Literal["exponential", "weibull", "lognormal", "loglogistic"] |
| 37 | + |
| 38 | + |
| 39 | +def _aft_log_likelihood( |
| 40 | + beta: np.ndarray, sigma: float, |
| 41 | + X: np.ndarray, logT: np.ndarray, E: np.ndarray, |
| 42 | + family: AFTFamily, |
| 43 | +) -> float: |
| 44 | + """AFT log-likelihood with right-censoring.""" |
| 45 | + eta = X @ beta |
| 46 | + z = (logT - eta) / sigma |
| 47 | + if family in ("exponential", "weibull"): |
| 48 | + # Gumbel (minimum): f(z) = exp(z - exp(z)), S(z) = exp(-exp(z)) |
| 49 | + log_f = z - np.exp(z) - np.log(sigma) |
| 50 | + log_S = -np.exp(z) |
| 51 | + elif family == "lognormal": |
| 52 | + log_f = sp_stats.norm.logpdf(z) - np.log(sigma) |
| 53 | + log_S = sp_stats.norm.logsf(z) |
| 54 | + elif family == "loglogistic": |
| 55 | + log_f = sp_stats.logistic.logpdf(z) - np.log(sigma) |
| 56 | + log_S = sp_stats.logistic.logsf(z) |
| 57 | + else: |
| 58 | + raise ValueError(f"unknown family {family!r}") |
| 59 | + ll = float(np.sum(E * log_f + (1 - E) * log_S)) |
| 60 | + return ll |
| 61 | + |
| 62 | + |
| 63 | +@dataclass |
| 64 | +class AFTResult: |
| 65 | + beta: np.ndarray |
| 66 | + se: np.ndarray |
| 67 | + sigma: float |
| 68 | + var_names: List[str] |
| 69 | + family: AFTFamily |
| 70 | + log_likelihood: float |
| 71 | + aic: float |
| 72 | + bic: float |
| 73 | + n: int |
| 74 | + n_events: int |
| 75 | + |
| 76 | + def summary(self) -> str: |
| 77 | + lines = [ |
| 78 | + f"AFT Model ({self.family})", |
| 79 | + "-" * 45, |
| 80 | + f"n = {self.n}, events = {self.n_events}", |
| 81 | + f"log σ = {np.log(self.sigma):.4f} (σ = {self.sigma:.4f})", |
| 82 | + f"Log-Lik = {self.log_likelihood:.4f}", |
| 83 | + f"AIC = {self.aic:.2f}, BIC = {self.bic:.2f}", |
| 84 | + "", |
| 85 | + "Coefficients (on log-time scale):", |
| 86 | + ] |
| 87 | + for nm, b, s in zip(self.var_names, self.beta, self.se): |
| 88 | + t = b / s if s > 0 else np.nan |
| 89 | + p = 2 * (1 - sp_stats.norm.cdf(abs(t))) |
| 90 | + lines.append( |
| 91 | + f" {nm:<15s} {b: .4f} (SE {s: .4f}, z {t: .3f}, p {p: .4f})" |
| 92 | + ) |
| 93 | + return "\n".join(lines) |
| 94 | + |
| 95 | + def __repr__(self) -> str: |
| 96 | + return self.summary() |
| 97 | + |
| 98 | + |
| 99 | +def aft( |
| 100 | + formula: str, |
| 101 | + data: pd.DataFrame, |
| 102 | + family: AFTFamily = "weibull", |
| 103 | +) -> AFTResult: |
| 104 | + """Fit an Accelerated Failure Time model by MLE. |
| 105 | +
|
| 106 | + Parameters |
| 107 | + ---------- |
| 108 | + formula : str |
| 109 | + ``"duration + event ~ x1 + x2"``. |
| 110 | + family : {"exponential", "weibull", "lognormal", "loglogistic"} |
| 111 | + """ |
| 112 | + lhs_str, covariates = _parse_formula(formula) |
| 113 | + lhs_parts = [s.strip() for s in lhs_str.split("+")] |
| 114 | + if len(lhs_parts) != 2: |
| 115 | + raise ValueError("formula LHS must be 'duration + event'") |
| 116 | + dur_col, event_col = lhs_parts |
| 117 | + |
| 118 | + df = data[[dur_col, event_col] + covariates].dropna() |
| 119 | + T_raw = df[dur_col].to_numpy(float) |
| 120 | + E = df[event_col].to_numpy(float).astype(int) |
| 121 | + X = np.column_stack([np.ones(len(df))] + |
| 122 | + [df[c].to_numpy(float) for c in covariates]) |
| 123 | + n, k = X.shape |
| 124 | + logT = np.log(np.maximum(T_raw, 1e-12)) |
| 125 | + n_events = int(E.sum()) |
| 126 | + |
| 127 | + fix_sigma = family == "exponential" |
| 128 | + |
| 129 | + def neg_ll(theta): |
| 130 | + beta = theta[:k] |
| 131 | + sigma = 1.0 if fix_sigma else np.exp(theta[k]) |
| 132 | + return -_aft_log_likelihood(beta, sigma, X, logT, E, family) |
| 133 | + |
| 134 | + beta0 = np.linalg.lstsq(X, logT, rcond=None)[0] |
| 135 | + sigma0 = float(np.std(logT - X @ beta0)) |
| 136 | + x0 = np.concatenate([beta0, [] if fix_sigma else [np.log(max(sigma0, 0.1))]]) |
| 137 | + opt = minimize(neg_ll, x0, method="L-BFGS-B", options={"maxiter": 500}) |
| 138 | + beta = opt.x[:k] |
| 139 | + sigma = 1.0 if fix_sigma else float(np.exp(opt.x[k])) |
| 140 | + |
| 141 | + # SE from Hessian |
| 142 | + from scipy.optimize import approx_fprime |
| 143 | + n_params = len(opt.x) |
| 144 | + H = np.zeros((n_params, n_params)) |
| 145 | + h = 1e-5 |
| 146 | + for i in range(n_params): |
| 147 | + e = np.zeros(n_params); e[i] = h |
| 148 | + H[i] = (approx_fprime(opt.x + e, neg_ll, h) - |
| 149 | + approx_fprime(opt.x - e, neg_ll, h)) / (2 * h) |
| 150 | + try: |
| 151 | + V = np.linalg.inv(H) |
| 152 | + se = np.sqrt(np.maximum(np.diag(V), 0))[:k] |
| 153 | + except np.linalg.LinAlgError: |
| 154 | + se = np.full(k, np.nan) |
| 155 | + |
| 156 | + ll = float(-opt.fun) |
| 157 | + aic = -2 * ll + 2 * n_params |
| 158 | + bic = -2 * ll + n_params * np.log(n) |
| 159 | + |
| 160 | + return AFTResult( |
| 161 | + beta=beta, se=se, sigma=sigma, |
| 162 | + var_names=["Intercept"] + covariates, |
| 163 | + family=family, log_likelihood=ll, |
| 164 | + aic=aic, bic=bic, n=n, n_events=n_events, |
| 165 | + ) |
0 commit comments